قوانین رسمی والیبال 2025 تا 2028 مجموعه مقرراتی است که نحوه برگزاری مسابقات والیبال، شرایط زمین و تجهیزات، امتیازگیری، جایگیری بازیکنان، سرویس، حمله، دفاع، تعویض‌ها، عملکرد لیبرو و وظایف داوران را مشخص می‌کند.
در والیبال دو تیم در زمینی که توسط تور به دو قسمت تقسیم شده است مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند. هدف هر تیم فرود آوردن توپ در زمین حریف و جلوگیری از انجام همین کار توسط تیم مقابل است. هر تیم برای برگرداندن توپ به زمین حریف حداکثر سه ضربه در اختیار دارد که تماس دفاع روی تور جدا از این سه ضربه محسوب می‌شود.
در ادامه، مهم‌ترین بخش‌های قوانین رسمی والیبال را به زبان ساده مرور می‌کنیم.
ابعاد زمین والیبال و ارتفاع تور
زمین استاندارد والیبال مستطیلی به ابعاد 18 متر طول و 9 متر عرض است و توسط خط مرکزی به دو زمین 9 در 9 متر تقسیم می‌شود. در اطراف زمین نیز منطقه آزاد قرار دارد.
خط حمله در فاصله 3 متری خط مرکزی قرار می‌گیرد و منطقه جلو و عقب زمین را از یکدیگر تفکیک می‌کند. منطقه سرویس نیز در پشت خط انتهایی زمین قرار دارد و 9 متر عرض دارد.
ارتفاع تور والیبال برای مردان 2.43 متر و برای زنان 2.24 متر است. ارتفاع تور از مرکز زمین اندازه‌گیری می‌شود.
توپ رسمی والیبال نیز باید محیطی بین 65 تا 67 سانتی‌متر و وزنی بین 260 تا 280 گرم داشته باشد.
تعداد بازیکنان و ترکیب تیم والیبال
در جریان بازی، هر تیم با 6 بازیکن داخل زمین بازی می‌کند. بازیکنان بر اساس آرایش تیم در مناطق جلو و عقب زمین قرار می‌گیرند و هنگام به‌دست آوردن حق سرویس در شرایط مربوط به چرخش، موقعیت آنها تغییر می‌کند.
در مسابقات رسمی FIVB رده بزرگسالان، حداکثر 14 بازیکن می‌توانند در برگه امتیازات ثبت شوند. تنها بازیکنانی که نام آنها در برگه مسابقه ثبت شده باشد اجازه حضور و بازی در مسابقه را دارند.
کاپیتان و مربی نیز مسئولیت‌های مشخصی دارند. مربی آرایش اولیه، تعویض بازیکنان و وقت‌های استراحت تیم را مدیریت می‌کند و کاپیتان بازی در شرایط تعیین‌شده می‌تواند برای توضیح یا تفسیر قوانین با داور صحبت کند.
نحوه امتیازگیری در والیبال
در والیبال از سیستم Rally Point استفاده می‌شود؛ یعنی تیمی که یک رالی را برنده شود، یک امتیاز دریافت می‌کند.
یک تیم در مواردی مانند فرود آوردن صحیح توپ در زمین حریف، خطای تیم مقابل یا اعمال جریمه علیه تیم مقابل امتیاز می‌گیرد.
اگر تیم سرویس‌زننده رالی را ببرد، یک امتیاز گرفته و به سرویس زدن ادامه می‌دهد. اگر تیم دریافت‌کننده رالی را ببرد، علاوه بر کسب یک امتیاز، حق سرویس بعدی را نیز به دست می‌آورد.
هر ست والیبال چند امتیاز است؟
چهار ست اول مسابقه تا 25 امتیاز برگزار می‌شوند؛ اما رسیدن به 25 به‌تنهایی برای برد کافی نیست و تیم برنده باید حداقل دو امتیاز اختلاف داشته باشد.
بنابراین اگر نتیجه 24-24 شود، بازی ادامه پیدا می‌کند تا یکی از دو تیم به اختلاف دو امتیاز برسد؛ برای مثال 26-24 یا 27-25.
مسابقه را تیمی می‌برد که زودتر سه ست را برنده شود. اگر نتیجه ست‌ها 2-2 شود، ست پنجم یا ست تعیین‌کننده تا 15 امتیاز برگزار می‌شود و در این ست نیز اختلاف حداقل دو امتیاز برای پیروزی لازم است.
چرخش و جایگیری بازیکنان
بازیکنان هنگام زدن سرویس باید مقررات مربوط به جایگیری را رعایت کنند. بازیکنان ردیف جلو و عقب و همچنین بازیکنان سمت راست و چپ نسبت به یکدیگر موقعیت مشخصی دارند.
اگر در لحظه ضربه سرویس، بازیکنی در موقعیت صحیح خود قرار نداشته باشد، تیم مرتکب خطای جایگیری می‌شود.
نکته مهم این است که بعد از زده شدن سرویس، بازیکنان می‌توانند آزادانه جابه‌جا شوند و در هر موقعیتی از زمین یا منطقه آزاد قرار بگیرند.
قانون سه ضرب در والیبال
هر تیم برای برگرداندن توپ به زمین حریف حداکثر سه ضربه در اختیار دارد. تماس دفاع روی تور در والیبال سالنی جزو این سه ضرب محسوب نمی‌شود.
توپ باید با ضربه بازی شود و بازیکن نمی‌تواند آن را بگیرد یا پرتاب کند. قوانین رسمی همچنین شرایط تماس‌های متوالی، تماس همزمان بازیکنان و برخورد توپ با قسمت‌های مختلف بدن را مشخص می‌کنند.
قوانین سرویس والیبال
هر رالی با سرویس آغاز می‌شود. بازیکن سرویس‌زننده توپ را از منطقه سرویس به سمت زمین تیم مقابل ارسال می‌کند.
هنگام سرویس باید ترتیب صحیح سرویس رعایت شود و بازیکنان نیز قوانین مربوط به جایگیری را رعایت کنند. خطا در اجرای سرویس، رعایت نکردن ترتیب سرویس یا برخی تخلفات مربوط به بازیکنان تیم سرویس‌زننده می‌تواند باعث از دست رفتن رالی شود.
پس از اینکه تیم دریافت‌کننده رالی را می‌برد، حق سرویس به آن تیم منتقل می‌شود و بازیکنان مطابق مقررات چرخش، یک موقعیت در جهت عقربه‌های ساعت جابه‌جا می‌شوند.
قوانین حمله در والیبال
هر عملی که توپ را به سمت زمین حریف هدایت کند، به استثنای سرویس و دفاع، می‌تواند در چارچوب قوانین به‌عنوان ضربه حمله در نظر گرفته شود.
بازیکنان ردیف جلو امکان اجرای حمله در نزدیکی تور را دارند، اما برای بازیکنان ردیف عقب محدودیت‌هایی وجود دارد. یکی از مهم‌ترین موارد، حمله بازیکن عقب از منطقه جلو در شرایطی است که توپ هنگام ضربه کاملاً بالاتر از لبه فوقانی تور قرار داشته باشد.
برای لیبرو نیز محدودیت‌های ویژه‌ای در اجرای ضربه حمله وجود دارد.
قوانین دفاع روی تور
دفاع یا Block عملی است که بازیکنان نزدیک تور برای جلوگیری از عبور توپ حمله حریف انجام می‌دهند.
بازیکنان ردیف جلو اجازه کامل کردن دفاع را دارند، اما بازیکن ردیف عقب نمی‌تواند دفاع را کامل کند. لیبرو نیز اجازه دفاع یا حتی اقدام به دفاع را ندارد.
تماس دفاع روی تور جزو سه ضربه مجاز تیم محسوب نمی‌شود؛ بنابراین تیم بعد از تماس دفاع همچنان سه ضربه برای برگرداندن توپ در اختیار دارد.
قوانین لیبرو در والیبال
لیبرو بازیکنی متخصص در امور دفاعی است و باید لباسی بپوشد که رنگ غالب آن با لباس سایر اعضای تیم تفاوت و تضاد مشخصی داشته باشد.
لیبرو می‌تواند با بازیکنان ردیف عقب جابه‌جا شود، اما عملکرد او به‌عنوان بازیکن ردیف عقب محدود شده است.
طبق قوانین این PDF، لیبرو:
- می‌تواند جایگزین بازیکنان ردیف عقب شود؛
- نمی‌تواند ضربه حمله‌ای را در شرایطی کامل کند که هنگام تماس، توپ کاملاً بالاتر از لبه تور باشد؛
- نمی‌تواند سرویس بزند؛
- نمی‌تواند دفاع کند یا اقدام به دفاع کند.
همچنین اگر لیبرو در منطقه جلوی خود با پنجه بالای سر توپ را پاس دهد، بازیکن دیگر نمی‌تواند آن توپ را در حالی که کاملاً بالاتر از لبه تور است به‌صورت حمله کامل کند. اگر همین عمل لیبرو خارج از منطقه جلو انجام شود، این محدودیت وجود ندارد.
تعویض بازیکنان و وقت استراحت
قوانین رسمی والیبال شرایط مشخصی برای تعویض بازیکنان، وقت استراحت و سایر وقفه‌های مسابقه تعیین کرده است. درخواست‌های قانونی تیم معمولاً توسط مربی یا در شرایط تعیین‌شده توسط کاپیتان بازی مطرح می‌شوند.
علاوه بر وقفه‌های عادی، قوانین شرایطی مانند تعویض استثنایی، مصدومیت، تأخیر در بازی، وقفه‌های طولانی و سایر اتفاقات غیرعادی مسابقه را نیز پوشش می‌دهند.
داور دوم مسئولیت مهمی در این بخش دارد و از جمله وظایف او اجازه دادن به وقفه‌های عادی بازی، کنترل مدت آنها و رد درخواست‌های نابجا است.
رفتار ناشایست و کارت‌های والیبال
بازیکنان و سایر اعضای تیم باید اصول رفتار ورزشی و مقررات مسابقه را رعایت کنند. رفتارهای ناشایست بر اساس شدت و تکرار آنها می‌توانند با اخطار یا مجازات‌های جدی‌تر همراه شوند.
در مقررات، کارت‌های زرد و قرمز و ترکیب آنها برای اعلام انواع مجازات در نظر گرفته شده است. برای نمونه، نخستین رفتار بی‌ادبانه می‌تواند با جریمه و کارت قرمز همراه باشد که پیامد آن از دست دادن یک امتیاز و حق سرویس است. تخلفات شدیدتر یا تکرار تخلف می‌تواند به اخراج یا محرومیت منجر شود.
مجازات‌های مربوط به رفتار ناشایست فردی هستند و در طول مسابقه اعتبار خود را حفظ می‌کنند. تکرار رفتار ناشایست توسط همان عضو تیم نیز می‌تواند باعث اعمال مجازات شدیدتر شود.
داوران والیبال و وظایف آنها
تیم داوری مسابقه از چند مسئول با وظایف متفاوت تشکیل می‌شود. بر اساس قوانین رسمی، این مجموعه شامل داور اول، داور دوم، داور چلنج، داور ذخیره، نویسنده و داوران خط است. در مسابقات رسمی FIVB، در شرایط تعیین‌شده کمک‌نویسنده نیز حضور دارد.
داور اول مسئولیت اصلی هدایت مسابقه را بر عهده دارد و شروع رالی را با اجازه سرویس اعلام می‌کند. داور دوم نیز دستیار داور اول است، اما حوزه اختیارات مشخص خود را دارد و بر مواردی مانند اعضای نیمکت، بازیکنان منطقه گرم کردن، وقفه‌های قانونی و بخشی از خطاهای مسابقه نظارت می‌کند.
ویدیو چلنج در والیبال
در مسابقات FIVB، جهانی و رسمی که سیستم Video Challenge مورد استفاده قرار می‌گیرد، حضور داور چلنج الزامی است.
داور چلنج بر فرآیند بررسی ویدئویی نظارت می‌کند تا چلنج مطابق مقررات انجام شود و پس از پایان بررسی، نتیجه و ماهیت خطای بررسی‌شده را به داور اول اعلام می‌کند.
دانلود قوانین رسمی والیبال 2025–2028
در این مطلب مهم‌ترین قوانین والیبال را به‌صورت خلاصه مرور کردیم. با این حال، قوانین رسمی شامل جزئیات بسیار بیشتری درباره زمین و تجهیزات، ترکیب تیم، جایگیری و چرخش، سرویس، حمله، دفاع، لیبرو، تعویض‌ها، وقفه‌ها، رفتار بازیکنان، وظایف داوران و علائم رسمی داوری است. فهرست PDF نیز این مقررات را در 30 قانون اصلی دسته‌بندی کرده است.
برای مشاهده جزئیات هر قانون، استثناها، شکل‌های آموزشی و علائم رسمی داوری می‌توانید نسخه کامل قوانین رسمی والیبال 2025 تا 2028 را در ادامه همین صفحه مطالعه کنید.
چه قوانین خوب و دقیقی